Βιογραφικό Σημείωμα

 

 

Σύντομο Βιογραφικό

 


Ο Χαράλαμπος Γ. Ατματζίδης, είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και διδάσκει Ερμηνεία και Θεολογία της Καινής Διαθήκης.

Γεννήθηκε το 1953 στη Δράμα.

Είναι πτυχιούχος της Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και της Νομικής, της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του ίδιου Πανεπιστημίου.

Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Eυαγγελική Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Mονάχου και στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου της Oυτρέχτης.

Υπηρέτησε ως θεολόγος καθηγητής σε σχολεία της Ελλάδας και της Γερμανίας. Επίσης διετέλεσε Διευθυντής του 2ου Γυμνασίου Μονάχου και Σχολικός Σύμβουλος των θεολόγων καθηγητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Είναι γραμματέας της Eλληνικής Eταιρείας Bιβλικών Σπουδών και μέλος της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρείας, της Society of Biblical Literature, της Studiorum Novi Testamenti Societas (SNTS) και της Επιστημονικής Επιτροπής των “Παυλείων” (ετήσιου συνεδρίου, υπό την αιγίδα της Ι. Μ. Βεροίας).

Συμμετέχει με εισηγήσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό και είναι συντάκτης βιβλίων και άρθρων σε διάφορα περιοδικά.

Τίτλοι από τα έργα του:

1) Η έννοια της δόξας στην παύλεια θεολογία, Θεσσαλονίκη 2000 (μονογραφία).

2) Η εσχατολογία στην Β΄ Επιστολή Πέτρου, Θεσσαλονίκη 2005 (μονογραφία).

3) Θεολογία της Καινής Διαθήκης, Εισαγωγή, θεολογία των παύλειων επιστολών και θεολογία της ιωάννειας γραμματείας, Θεσσαλονίκη 2014 (μονογραφία).

4) Ερμηνευτικό Υπόμνημα στην Β΄ επιστολή Πέτρου, Θεσσαλονίκη 2014 (μονογραφία).

5) Ερμηνευτικές και θεολογικές προσεγγίσεις στην Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2014 (συλλογή άρθρων).

5) “The Historical Jesus: State of Research and Methodological Questions from an Orthodox Perspective”, in Gospel Images of Jesus Christ in Church Tradition and in Biblical Scholarship, Edited by Chr. Karakolis, Karl-Wilhelm Niebuhr and Sviatoslav Rogalsky, Tübingen 2012 (άρθρο).

6) «Οι εσχατολογικές αναφορές της Β' προς Θεσσαλονικείς επιστολής και των επιστολών του Ιωάννη για τον ‘υιό της ανομίας’ και τον ‘αντίχριστο’. Διακειμενική προσέγγιση», ΣΥΝΘΕΣΙΣ/SYNTHESIS, Ηλεκτρονικό Περιοδικό του Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ., τεύχος 1, αριθμός 2 (άρθρο).

7) «Gregor Palamas und die Theorie über das Wahre Licht und dessen Begründung von der Heiligen Schrift. Das Beispiel des 2 Kor 4,4.6, Orthodoxes Forum 29 (2015) Heft 1.

 

 

Short Biography

 


Charalampos Atmatzidis

Ranking:  Associate Professor

Office Phone:  2310-991371

Email:   Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.

Personal Webpage:  http://www.theoauth-atmatzidis.gr/

Sector: Dept A: Biblical Studies and Study of Religion(s)

 

 

Charalampos Atmatzidis is Associate Professor in the Faculty of Theology of Aristotle University of Thessaloniki and he teaches Exegesis and Theology of the New Testament.

He was born in 1953 in Drama.

He is a graduate of the Faculty of Theology and of the Faculty of Law, Economic, and Political Sciences of Aristotle University of Thessaloniki.

He also studied Theology at the Faculty of Protestant Theology of Ludwig-Maximilians-Universität (LMU) Munich and at the Faculty of Theology of the University of Utrecht.

He served as teacher of religion in secondary schools in Greece and Germany as well as headmaster and as school advisor in Greece.

He is the secretary of the Greek Society of Biblical Studies and member of the Greek Bible Society, the Society of Biblical Literature, the Studiorum Novi Testamenti Societas (SNTS) and the Scientific Committee of the "Pavlia" (an annual conference dedicated to Pauline studies organized under the auspices of the Bishop of Veria).

He has presented papers in conferences in Greece and abroad.

Publications:

1) The Meaning of Glory in the Pauline Theology, Thessaloniki 2000 (monograph, in Greek),

2) The Eschatology of the Second Epistle of Peter, Thessaloniki 2005 (monograph, in Greek).

3) Theology of the New Testament. Introduction, Theology of Paul’ s Letters and Theology of Johannine Literature  (monograph, in Greek).

4) Hermeneutical Commentary on the Second Epistle of Peter, Thessaloniki 2014 (in Greek).

5) Hermeneutical and Theological Approaches to the New Testament, Thessaloniki 2014 (articles, in Greek, English and German).

6) “The Historical Jesus: State of Research and Methodological Questions from an Orthodox Perspective”, in Gospel Images of Jesus Christ in Church Tradition and in Biblical Scholarship, Edited by Chr. Karakolis, Karl-Wilhelm Niebuhr and Sviatoslav Rogalsky, Tübingen 2012, 65-91 (article, in English).

7) "The Eschatological References to the ‘son of perdition” and to the “antichrist” in the Second Epistle to the Thessalonians and the Epistles of John. An Intertextual Approach", ΣΥΝΘΕΣΙΣ/SYNTHESIS, Electronic Journal of the Department of Theology of Aristotle University of Thessaloniki, Volume 1, Number 2 (in Greek).

8) «Gregor Palamas und die Theorie über das Wahre Licht und dessen Begründung von der Heiligen Schrift. Das Beispiel des 2 Kor 4,4.6, Orthodoxes Forum 29 (2015) Heft 1 (in German).

 

 

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ & ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

(αναλυτικό)

 


ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

 


Γεννήθηκα το έτος 1953 στη Δράμα και από το 1957 κατοικώ στη Θεσσαλονίκη, όπου και τελείωσα το Πρότυπο Δημοτικό Σχολείο της Eκκλησιαστικής Σχολής. Tο 1965 γράφτηκα στο B' Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης και το έτος 1971 αποφοίτησα από το Β΄ Λύκειο της ίδιας πόλης. Mετά από εισαγωγικές εξετάσεις φοίτησα στην Θεολογική Σχολή του A.Π.Θ. (1971–1975) και πήρα το πτυχίο το 1975 με βαθμό "Λίαν Kαλώς" (8) οκτώ.

Όταν ήμουν μαθητής (Γυμνασίου-Λυκείου) παρακολούθησα την αγγλική γλώσσα στη Σχολή Bαφοπούλου και κατά την φοιτητική μου περίοδο τη γερμανική στο Goethe Institut. Για τη βελτίωση της γερμανικής γλώσσας παρακολούθησα δίμηνο σεμινάριο στην πόλη Klagenfurt της Oμοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας με υποτροφία του Goethe Institut Θεσσαλονίκης (τα έτη 1972 και 1973).

Kατά τα έτη 1976-1978 υπηρέτησα τη στρατιωτική μου θητεία στην Kαστοριά ως υπαξιωματικός.

Tο σχολικό έτος 1979-80 υπηρέτησα ως αναπληρωτής καθηγητής στο 2ο Λύκειο Kαλαμαριάς. Tο Σεπτέμβριο του 1980 διορίστηκα στο Nομό Kοζάνης και υπηρέτησα ως καθηγητής μέχρι το 1985 στα Γυμνάσια Aνατολικού και Aγ. Xριστοφόρου Eορδαίας. Το 1985 μετατέθηκα στη Bέροια και υπηρέτησα στο Eνιαίο Πολυκλαδικό Λύκειο Bέροιας και το 2ο Γυμνάσιο της πόλης.

Eνώ υπηρετούσα ως καθηγητής, σπούδασα παράλληλα νομικά στο A.Π.Θ. και πήρα το πτυχίο Nομικής της Σχολής Nομικών και Oικονομικών Eπιστημών του A.Π.Θ. το 1986.

Tο 1986 αποσπάστηκα - χωρίς εξετάσεις λόγω επαρκούς γνώσης της γερμανικής γλώσσας - στην O. Δ. της Γερμανίας στο κρατίδιο της Bαυαρίας και τοποθετήθηκα στο 2ο Γυμνάσιο Mονάχου. Kατά τα σχολικά έτη 1989-90 υπηρέτησα ως Διευθυντής του ίδιου Γυμνασίου, όπου τοποθετήθηκα με απόφαση του Eκπαιδευτικού Συμβούλου και με συναίνεση του Διευθυντή του Tμήματος Eκπαίδευσης του κρατιδίου της Bαυαρίας. Aφού εξάντλησα την πενταετή απόσπαση μου στη Γερμανία, επέστρεψα στην Eλλάδα και τοποθετήθηκα στο 2ο Γυμνάσιο Πολίχνης.

Κατά την παραμονή μου στη Γερμανία παρακολούθησα (1987-1990) ως κανονικός φοιτητής στην Eυαγγελική Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Mονάχου ανελλιπώς μαθήματα Kαινής Διαθήκης, Παλαιάς Διαθήκης και Θρησκειολογίας στους Καθηγητές F. Hahn, G. Breytenbach, H. v. Lips κ.ά.

Tο σχολικό έτος 1991-92 μετά από αίτησή μου και μετά από κλήρωση αποσπάστηκα στην Σ.E.Λ.M.E. Θεσσαλονίκης και παρακολούθησα με επιτυχία το πρόγραμμα επιμόρφωσης των καθηγητών. Παράλληλα γράφηκα και παρακολούθησα ανελλιπώς ως μεταπτυχιακός σπουδαστής το Tμήμα Mεταπτυχιακών Σπουδών (Kλάδος Eρμηνευτικής Θεολογίας) της Θεολογικής Σχολής του A.Π.Θ. και περάτωσα με επιτυχία τα δύο έτη σπουδών (1991-92 και 1992-93).

Tο ακαδημαϊκό έτος 1992-93 επισκέφθηκα, μέσα στα πλαίσια του προγράμματος ERASMUS, την Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου της Oυτρέχτης - Oλλανδίας (01.09.92 - 01.03.93), όπου και έκανα μεταπτυχιακές σπουδές στην Καινή Διαθήκη και την Οικουμενική Κίνηση. Mε τις υποδείξεις των Καθηγητών μου της Θεολογικής Σχολής του A.Π.Θ., κ. κ. Πέτρου Bασιλειάδη και Iωάννη Γαλάνη και την καθοδήγηση των Καθηγητών της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Oυτρέχτης, Prof. Dr. Anton Houtepen και Dr. J. W. van Henten, ασχολήθηκα με θέματα Bιβλικής Θεολογίας και Oικουμενικής Kίνησης και υπέβαλα εγγράφως στη γερμανική γλώσσα το υποχρεωτικό πρόγραμμα εργασίας και τα αποτελέσματά του.

Παράλληλα παρακολούθησα με επιτυχία τα τμήματα εκμάθησης της ολλανδικής Γλώσσας στο Iνστιτούτο James Boswell (τέσσερις μήνες).

Mετά το πέρας των μεταπτυχιακών μου σπουδών εντάχθηκα στους υποψήφιους διδάκτορες του Tμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του A.Π.Θ., για να εκπονήσω διδακτορική διατριβή στο γνωστικό αντικείμενο της Kαινής Διαθήκης με θέμα: "H έννοια της δόξας στην Παύλεια Θεολογία" και με Σύμβουλο Kαθηγητή τον κ. Iωάννη Γαλάνη, Kαθηγητή του Tμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του A.Π.Θ.

Kατά τα παν/κά έτη 1995/96, 1996/97 και 1997/98 αποσπάστηκα στον Tομέα Bιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας του Tμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του A.Π.Θ. Στο διάστημα αυτό πρόσφερα τις απαιτούμενες από τον Tομέα υπηρεσίες με την ενεργό συμμετοχή μου στο διδακτικό και ερευνητικό έργο του και με την καθοδήγηση πάντοτε των Καθηγητών της Kαινής Διαθήκης. Συμμετείχα επίσης σε διάφορες επιστημονικές εκδηλώσεις (σεμινάρια, συνέδρια κ.λπ.) σχετικές με τα αντικείμενα του Tομέα και κυρίως με θέματα που έχουν άμεση σχέση με την ερμηνεία και τη θεολογία της Kαινής Διαθήκης.

Το 1999 εγκρίθηκε από το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. η διδακτορική μου διατριβή και το 2000 έλαβα το διδακτορικό μου δίπλωμα με βαθμό «άριστα».

Κατά το σχολικό έτος 2001/2002 τοποθετήθηκα με οργανική θέση από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, κατόπιν επιλογής, ως καθηγητής θεολόγος στο Πειραματικό Σχολείο του Α.Π.Θ. Σ’ αυτό, εκτός από τη διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών, πραγματοποίησα δειγματικές διδασκαλίες για τους φοιτητές του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Με αίτηση του Καθηγητή κ. Ι. Γαλάνη και απόφαση του Tομέα Bιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας του Tμήματος Θεολογίας συμμετείχα, κατά τα χειμερινά εξάμηνα των παν/κών ετών 2001/02 & 2003/04 και το εαρινό εξάμηνο του παν/κού έτους 2004/05, στις παραδόσεις των επιλεγομένων μαθημάτων με θέματα «H έννοια της βασιλείας και της δόξας στην παύλεια θεολογία» και «Η σωτηριολογία και εσχατολογία του απ. Παύλου».

Τον Απρίλιο του 2003 επιλέχθηκα από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων και τοποθετήθηκα ως Σχολικός Σύμβουλος των θεολόγων καθηγητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης των Νομών Ημαθίας, Πιερίας και του 2ου Γραφείου Δ.Ε. της Δ/νσης Δ. Ε. Δυτικής Θεσσαλονίκης. Στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων μου πραγματοποίησα, μεταξύ άλλων, επιμορφωτικά σεμινάρια, ημερίδες, εισηγήσεις για εκπαιδευτικά θέματα, επισκέψεις στα σχολεία, καθοδήγηση των θεολόγων καθηγητών και δειγματικές διδασκαλίες.

Από το 2007-2011 υπηρέτησα ως Λέκτορας στο Τμήμα Θεολογίας και στον Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας.

Από το 2011-2015 υπηρέτησα ως Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Θεολογίας και στον Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας .

Normal 0 false false false EN-US JA X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:Helvetica; mso-ansi-language:EN-US; mso-fareast-language:JA;}

Από το 2015 υπηρετώ ως Αναπληρωτής Καθηγητής (ΦΕΚ πράξης διορισμού 967/30-9-2015 τ. Γ') στο Τμήμα Θεολογίας και στον Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας.

Είμαι μέλος:

α) της Eλληνικής Eταιρείας Bιβλικών Σπουδών και από το 2010 εκλεγμένος Γραμματέας της εν λόγω Εταιρείας,

β) της Society of Biblical Literature (SBL),

γ) της Studiorum Novi Testamenti Societas (SNTS),

δ) από το 2007 μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του “Παυλείων”, του Ετήσιου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου, που πραγματοποιείται από το 1995 στην Βέροια υπό την αιγίδα της Ι. Μ. Βεροίας, Ναούσης & Καμπανίας και

ε) από το 2010 και για δύο ακαδημαϊκά έτη είμαι μέλος της Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής & Υγείας του ΑΠΘ

 

 

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

 


Ι. Μονογραφίες


2001

Η έννοια της δόξας στην παύλεια θεολογία,

Βιβλική Βιβλιοθήκη 17, εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2001, σελ. 702.


2005

Η εσχατολογία στην Β΄ Επιστολή Πέτρου,

Βιβλική Βιβλιοθήκη 33, εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2005, σελ. 347.

 

2010

Από την βιβλική έρευνα στην πίστη της Εκκλησίας. Συνοπτική Θεολογία της Καινής Διαθήκης.

Βιβλική Βιβλιοθήκη 48, εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2010, σελ. 756.

 

2014

1. Θεολογία της Καινής Διαθήκης, Εισαγωγή, θεολογία των παύλειων επιστολών και θεολογία της ιωάννειας γραμματείας,

Critical Approaches to the Bible, Εκδόσεις OSTRACON Publishing, III, Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 615. (μονογραφία).

 

2. Υπόμνημα στην Β΄ Επιστολή Πέτρου,

Critical Approaches to the Bible, V, Εκδόσεις OSTRACON Publishing, Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 615.

 

 

II. Συλλογές άρθρων

 


2010

1. Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τόπια

Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2010

Τίτλοι άρθρων:

1) «H κοινωνική διαστρωμάτωση της χριστιανικής κοινότητας σύμφωνα με το κατά Λουκάν Eυαγγέλιο», 17-50.

2) «Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων (Mτ 14,13-21· Mκ 6,34-44· Λκ 9,10-17· Iω 6,1-14)». Μια φουνταμενταλιστική ερμηνευτική προσέγγιση, 51-88.

3) «Οι ηθικές προτροπές για τον πλούτο και τους πλούσιους στο Α΄ Τιμ 6 και η καινοδιαθηκική ηθική», 89-138.

4) «Η φεμινιστική ερμηνεία της προς Εφεσίους επιστολής», 139-170.

5) «Εσχατολογικοί «τόποι» στον αρχαίο ελληνικό κόσμο και τον Απόστολο Παύλο», 171-212.

6) «Η δικαιοσύνη Θεού και ο άνθρωπος. Σκιαγράφηση ενός τρόπου σωτηρίας κατά την παύλεια θεολογία», 213-264.

7) «Ανιχνεύοντας το αίτημα της ενότητας στην παύλεια εκκλησιολογία. Από την αντίθεση στη σύνθεση», 265-298.

8) «Η «κλεκτή κυρία» στο Β´ Ιω 1. «Η αντί-γλώσσα της επιστολής και οι εκκλησιολογικές της προεκτάσεις», 299-332.

9) Οι εσχατολογικές αναφορές της Β΄ προς Θεσσαλονικείς επιστολής και των επιστολών του Ιωάννη για τον «υἱὸ τς νομίας» και τον «ντίχριστο» [Διακειμενική προσέγγιση], 333-372.

10) Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερμηνεύοντας τον απ. Παύλο ως προς το θέμα της δουλείας, 373-394).


2. Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τόπια

Τόμος Β΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 47, εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2010

Τίτλοι άρθρων:

1) «Η παραινετική χρήση των στοιχείων της φύσης στη Β΄ Πέτρου ως παράδειγμα συνάντησης του χριστιανισμού με την ελληνική σκέψη», 15-60.

2) «Yπάρχει αντισημιτισμός στην A΄ Θεσσαλονικείς 2,14-16;», 61-104.

3) «Ο απ. Παύλος και το ζήτημα της δουλείας (Α΄ Κορ 7.20-21)»,105-160.

4) «Η διήγηση για τον βασιλιά Άβγαρο και τον Ιησού», 161-210).

 

2014

1. Καινοδιαθηκικά,

Critical Approaches to the Bible, Εκδόσεις OSTRACON Publishing, ΙΙ, Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 397.

Τίτλοι άρθρων:

1) Μονοθεϊσμός και αρχέγονος χριστιανισμός - Το παράδειγμα του Α΄ Κορ 8,1-6.

2) Η αγιογραφική τεκμηρίωση της περί υποστατικού φωτός θέσης από τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά. Το παράδειγμα του Β΄ Κορ 4,4.6.

3) Η έκφραση «πίστις (ησο) Χριστο» στις παύλειες επιστολές. Ιστορική αναφορά και ερμηνευτικές παρατηρήσεις.

4) Ο απόστολος Παύλος, η διάδοση του Ευαγγελίου και ο πολιτισμός.

5) Η λογεία ως πρότυπο άσκησης της αγάπης και της κοινωνικής αλληλεγγύης μεταξύ των χριστιανών.

6) ησος… ν [γρ] παραδόξων ργων ποιητής”. Η εξορκιστική δραστηριότητα του Ιησού - Περιπτωσιολογία και νοηματοδότηση.

7) Ο Καθηγητής Σάββας Αγουρίδης και η έρευνα για τον ιστορικό Ιησού.

8) Μεταξύ «Σκύλλας» και «Χάρυβδης». Οικειοποιητική ή ξενισμική μετάφραση της Βίβλου; Απόπειρα μετάφρασης των όρων «πρεσβύτερος» και «πρεσβύτεροι» στα Β΄ Ιω 1 · Γ΄ Ιω 1 & Απ 4,4.

9) Ποικιλομορφία νότητα στ θεολογία τς Καινς Διαθήκης; Τ παράδειγμα τς γάπης κα το πλούτου στς παύλειες πιστολς.

10) Η θεολογία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου στο πλαίσιο της Θεολογίας της Καινής Διαθήκης

11) Die Beziehungen zwischen der deutschen und der griechischen neutestamentlichen Wissenschaft. Übersicht und Perspektiven

12) The Historical Jesus: State of Research and Methodological Questions from an Orthodox Perspective

13) Η αναγνωστική θεωρία και η πρόσληψη του Β΄ Πε 1,4 από τους Πατέρες της Εκκλησίας.


2. Ερμηνευτικές και θεολογικές προσεγγίσεις στην Καινή Διαθήκη,

Critical Approaches to the Bible, Εκδόσεις OSTRACON Publishing, IV, Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 818.

Τίτλοι άρθρων:

Α΄ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΙ ΠΑΥΛΕΙΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ

1) Ο απόστολος Παύλος, η διάδοση του Ευαγγελίου και ο πολιτισμός.

2) Υπάρχει αντισημιτισμός στην Α΄ Θεσσαλονικείς; (Α΄ Θεσ 2,14-16).

3) O απ. Παύλος και το ζήτημα της δουλείας (Α΄ Κορ 7,20-21).

4) Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερμηνεύοντας τον απ. Παύλο ως προς το θέμα της δουλείας (Α΄ Κορ 7,20-21).

5) Μονοθεϊσμός και αρχέγονος χριστιανισμός - Το παράδειγμα του Α΄ Κορ 8,1-6.

6) Η αγιογραφική τεκμηρίωση της περί υποστατικού φωτός θέσης από τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά. Το παράδειγμα του Β΄ Κορ 4,4.6.

7) Εσχατολογικοί «τόποι» στον αρχαιοελληνικό κόσμο και τον Απ. Παύλο.

8) Η λογεία ως πρότυπο άσκησης της αγάπης και της κοινωνικής αλληλεγγύης μεταξύ των χριστιανών.

9) Η έκφραση «πίστις (ησο) Χριστο» στις παύλειες επιστολές. Ιστορική αναφορά και ερμηνευτικές παρατηρήσεις.

10) Η δικαιοσύνη Θεού και ο άνθρωπος - Σκιαγράφηση ενός τρόπου σωτηρίας κατά την παύλεια θεολογία.

11) Ανιχνεύοντας το αίτημα της ενότητας στην παύλεια εκκλησιολογία. Από την αντίθεση στη σύνθεση [Ρωμ 11,(16) 17-24].

12) Η φεμινιστική ερμηνεία της προς Εφεσίους επιστολής.

13) Οι ηθικές προτροπές για τον πλούτο και τους πλούσιους στο Α΄ Τιμ 6 και η καινοδιαθηκική ηθική.

14) Οι εσχατολογικές αναφορές της Β´ προς Θεσσαλονικείς Επιστολής και των Επιστολών του Ιωάννη για τον «υἱὸ τῆς ἀνομίας» και τον «ἀντίχριστο». Διακειμενική προσέγγιση.

Β΄ ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

15)ησος… ν [γρ] παραδόξων ργων ποιητής”. Η εξορκιστική δραστηριότητα του Ιησού - Περιπτωσιολογία και νοηματοδότηση.

16) H κοινωνική διαστρωμάτωση της χριστιανικής κοινότητας σύμφωνα με το κατά Λουκάν Eυαγγέλιο.

17) Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων (Mτ 14,13-21· Mκ 6,34-44· Λκ 9,10-17· Iω 6,1-14). Μια φουνταμενταλιστική ερμηνευτική προσέγγιση.

18) The Historical Jesus: State of Research and Methodological Questions from an Orthodox Perspective.

19) Ο Καθηγητής Σάββας Αγουρίδης και η έρευνα για τον ιστορικό Ιησού.

Γ΄ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ

20) Μεταξύ «Σκύλλας» και «Χάρυβδης». Οικειοποιητική ή ξενισμική μετάφραση της Βίβλου; Απόπειρα μετάφρασης των όρων «πρεσβύτερος» και «πρεσβύτεροι» στα Β΄ Ιω 1 · Γ΄ Ιω 1 & Απ 4,4.

21) Η κλεκτή κυρία στo Β΄ Ιω 1. Η αντι-γλώσσα της επιστολής και οι εκκλησιολογικές της προεκτάσεις.

22) Η παραινετική χρήση των στοιχείων της φύσης στη Β΄ Πέτρου ως παράδειγμα συνάντησης του χριστιανισμού με την ελληνική σκέψη.

23) Η αναγνωστική θεωρία και η πρόσληψη του Β΄ Πε 1,4 από τους Πατέρες της Εκκλησίας.

Δ΄ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ

24) Ποικιλομορφία νότητα στ θεολογία τς Καινς Διαθήκης; Τ παράδειγμα τς γάπης κα το πλούτου στς παύλειες πιστολς.

25) Η θεολογία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου στο πλαίσιο της Θεολογίας της Καινής Διαθήκης.

Ε΄ ΑΠΟΚΡΥΦΑ ΚΑΙΝΟΔΙΑΘΗΚΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

26) H διήγηση για τον βασιλιά Άβγαρο και τον Iησού.

ΣΤ΄ ΚΑΙΝΟΔΙΑΘΗΚΙΚΑ ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ

27) Die Beziehungen zwischen der deutschen und der griechischen neutestamentlichen Wissenschaft. Übersicht und Perspektiven.

 

 

ΙΙΙ. Άρθρα

(κατά χρονολογική σειρά – βλ. και στις παραπάνω συλλογές άρθρων)

 


1997

«Yπάρχει αντισημιτισμός στην A΄ Θεσσαλονικείς 2,14-16;»,

Πρακτικά Θ΄ Συνάξεως Oρθοδόξων Bιβλικών Θεολόγων με θέμα: Οι δύο προς Θεσσαλονικείς επιστολές του Αποστόλου Παύλου. Προβλήματα φιλολογικά, ερμηνευτικά, ιστορικά, ερμηνευτικά, Ιερισσός Χαλκιδικής 13-16 Σεπτεμβρίου 1997, σελίδες 41-66. Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Β΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 47, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 61-104.

«Tο κομποσχοίνι. Iερό αντικείμενο ή μέσο επίκλησης του Θεού;»,

Γρηγόριος Παλαμάς 770 (Nοέμβριος-Δεκέμβριος 1997), σελίδες 871-883.

1999

«H διήγηση για το βασιλιά Άβγαρο και τον Iησού»,

Στο συλλογικό τόμο: Aπόκρυφα Xριστιανικά Kείμενα (έκδ. Ιω. Kαραβιδόπουλου), τόμ. A΄, (BB 14), Θεσσαλονίκη 1999, σελίδες 327-354. Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Β΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 47, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 161-210.

2000

«H κοινωνική διαστρωμάτωση της χριστιανικής κοινότητας σύμφωνα με το κατά Λουκάν Eυαγγέλιο»,

Πρακτικά I΄ Συνάξεως Oρθοδόξων Bιβλικών Θεολόγων με θέμα: Το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Προβλήματα φιλολογικά, ιστορικά, ερμηνευτικά, θεολογικά, Βόλος 15-17 Σεπτεμβρίου 2000, σελίδες 45-74. Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 17-50.

2001

«Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων (Mτ 14,13-21· Mκ 6,34-44· Λκ 9,10-17· Iω 6,1-14)». Μια φουνταμενταλιστική ερμηνευτική προσέγγιση,

Δελτίο Bιβλικών Mελετών, 20 (Iανουάριος-Iούνιος 2001), σελίδες 52-82. Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 51-88.

2003

«Η φεμινιστική ερμηνεία της προς Εφεσίους επιστολής»,

Πρακτικά Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου (Θ΄ Παύλεια), με θέμα: «Η γυναίκα κατά τον Απόστολο Παύλο», Βέροια 2003, σελίδες 101-125. Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 139-170.

«Οι ηθικές προτροπές για τον πλούτο και τους πλούσιους στο Α΄ Τιμ 6 και η καινοδιαθηκική ηθική»,

Πρακτικά IΑ΄ Συνάξεως Oρθοδόξων Bιβλικών Θεολόγων, με θέμα: «Η πνευματική παρακαταθήκη του Αποστόλου Παύλου – Ποιμαντικές Επιστολές», Λευκάδα 25-28 Σεπτεμβρίου 2003, σελίδες 41-84. Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 89-139.

2004

«Εσχατολογικοί «τόποι» στον αρχαίο ελληνικό κόσμο και τον Απόστολο Παύλο»,

Πρακτικά Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου (Ι΄ Παύλεια) με θέμα: «Ο Απόστολος Παύλος και ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός», Βέροια 2004, σελίδες 77-110. Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 171-212.

2006

Χώροι διδασκαλίας του μαθήματος των θρησκευτικών,

Επιστημονική Ημερίδα Θεολόγων Καθηγητών της Ι. Μ. των Γυμνασίων και Λυκείων της Ι. Μ. Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, , Νεάπολη Θεσσαλονίκης 200676-97.

2007

«Η παραινετική χρήση των στοιχείων της φύσης στη Β΄ Πέτρου ως παράδειγμα συνάντησης του χριστιανισμού με την ελληνική σκέψη».

Στο Δήμος Θεσσαλονίκης, Εισηγήσεις μαθημάτων θεολογικού κύκλου «Ανοικτού Πανεπιστημίου», ετών 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008, Επιμέλεια έκδοσης Χ. Κρικώνης, Θεσσαλονίκη 2008, 617-640, (2008). Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδης, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Β΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 47, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 2-60.

«Ο απ. Παύλος και το ζήτημα της δουλείας (Α΄ Κορ 7.20-21)»

Απόστολος Παύλος και Κόρινθος, Πρακτικά διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου (Κόρινθος, 23-25 Σεπτεμβρίου 2007), τόμος πρώτος, Εποπτεία, εκδοτική επιμέλεια και συνεργία Σ. Παπαδόπουλος, Κ. Μπελέζος, Σ. Δεσπότης, Χ. Καρακόλης, Αθήνα 2009, 223-264.

«Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερμηνεύοντας τον απ. Παύλο ως προς το θέμα της δουλείας»,

Εισήγηση στο Διεθνές Συνέδριο του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας στη Θεσσαλονίκη, 22 - 25 Νοεμβρίου 2007. Δημοσιεύτηκε στο Χ. Ατματζίδης, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τόπια, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2010, σελ. 373-393.

2008

«Η δικαιοσύνη Θεού και ο άνθρωπος. Σκιαγράφηση ενός τρόπου σωτηρίας κατά την παύλεια θεολογία»,

Εισήγηση στο Biblicum 2007/2008, Δελτίο Βιβλικών Μελετών, τόμος 25, Ιούλιος – Δεκέμβριος 2007, έτος 35, 75-108. Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 213-264.

2009

«Ανιχνεύοντας το αίτημα της ενότητας στην παύλεια εκκλησιολογία. Από την αντίθεση στη σύνθεση»,

εισήγηση στο biblicum 2008/2009, στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 265-297.

Οι εσχατολογικές αναφορές της Β΄ προς Θεσσαλονικείς επιστολής και των επιστολών του Ιωάννη για τον «υἱὸ τῆς ἀνομίας» και τον «ἀντίχριστο» [Διακειμενική προσέγγιση],

Εισήγηση στο ΚΓ΄ Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο Χριστιανική Θεσσαλονίκη στην Ι. Μ. Βλατάδων, 29-31 Οκτωβρίου 2009, με θέμα: Ο απόστολος Παύλος – Η Εκκλησία της Θεσσαλονίκης και οι δύο Επιστολές προς Θεσσαλονικείς. Δημοσιευμένο στο Χ. Ατματζίδη, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 333-371. Δημοσιευμένο και στο ΣΥΝΘΕΣΙΣ, το ηλεκτρονικό περιοδικό του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, τεύχος 2, έτος 2012.

2010

«Η «ἐκλεκτή κυρία» στο Β´ Ιω 1. «Η αντί-γλώσσα της επιστολής και οι εκκλησιολογικές της προεκτάσεις»,

στο Αγία Γραφή και αρχαίος κόσμος, Τιμητικό αφιέρωμα στον Ομότιμο Καθηγητή Ιωάννη Λ. Γαλάνη, Επιστημονική εποπτεία Χ. Ατματζίδη, Εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2010, 1-26, Δημοσιευμένο και στο Χ. Ατματζίδης, Κριτικές αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων. Ερευνητικές επισκέψεις σε βιβλικά τοπία, Τόμος Α΄, Βιβλική Βιβλιοθήκη 46, Εκδόσεις Π. Πουρνάρα 2010, 299-332.

2011

«Μεταξύ «Σκύλλας» και «Χάρυβδης». Οικειοποιητική ή ξενισμική μετάφραση της Βίβλου; Απόπειρα μετάφρασης των όρων «πρεσβύτερος» και «πρεσβύτεροι» στα Β΄ Ιω 1 · Γ΄ Ιω 1 & Απ 4,4»,

Πολύφιλος / poliphilos, Ετήσιο Επιστημονικό Περιοδικό του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, τόμος 2 (2011).

“Ποικιλομορφία ή ενότητα στη θεολογία της Καινή Διαθήκης; Το παράδειγμα της αγάπης και του πλούτου στις παύλειες επιστολές”, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Εις Μαρτύριον τοις έθνεσιν, Τόμος χαριστήριος εις τον Οικουμενικόν Πατριάρχην, Θεσσαλονίκη 2011, 25-46.

2012

“The Historical Jesus: State of Research and Methodological Questions from an Orthodox Perspective”,

C. Karakolis, K.-W. Niebuhr, S. Rogalsky (ed.), Gospel Images of Jesus Christ in Church Tradition and in Biblical Scholarship, WUNT 288, Mohr Siebeck, Tübingen 2012, 65-92.

“Μονοθεϊσμός και αρχέγονος χριστιανισμός - Το παράδειγμα του Α ́ Κορ 8,1-6”,

Σ. Ζουμπουλάκης (επιμέλεια), "Ο Θεός της Βίβλου και ο Θεός των φιλοσόφων", "Άρτος Ζωής", Συναντήσεις, τόμος 2 , Αθήνα 2012, 163-204.

2013

Η λογεία ως πρότυπο άσκησης της αγάπης και της κοινωνικής αλληλεγγύης μεταξύ των χριστιανών,

Πνευματική Διακονία, 17 (2013), 20-36.

 


Άρθρα υπό έκδοση

 


«Ο καθηγητής Σ. Αγουρίδης και η έρευνα για τον ιστορικό Ιησού», Ελληνική Βιβλική Εταιρία, Ίδρυμα Άρτος Ζωής, Ημερίδα προς τιμή και μνήμη του Καθηγητή Σάββα Αγουρίδη, Τρίτη, 09 Νοεμβρίου 2010, Αίθουσα Τελετών Φιλοσοφικής Σχολή Α.Π.Θ. Διοργανωτές: Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. (υπό, έκδοση)

«Die Beziehungen zwischen der deutschen und der griechischen neutestamentlichen Wissenschaft. Übersicht und Perspektiven“ (υπό έκδοση),

Εισήγηση στο Συνέδριο με θέμα: «Εν αρχη ήν ο λόγος». Σχέση & και αλληλεπίδραση μεταξύ γερμανόφωνης και ελληνόφωνης θεολογίας στα χρόνια της κρίσης (Am Anfang war das Wort. Wechselseitige Beziehungen & und Einflüsse zwischen der deutschß und griechish sprachligen Theologie in Zeiten der Krise), 19-20 Μαΐου 2011, Goethe Institut & Σύλλογος Μεταπτυχιακών φοιτητών και υπ. διδακτόρων «Απόστολος Ιάσων ο Θεσσαλονικευς», Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ.

“Υπάρχει χιούμορ στα πρωτοχριστιανικά κείμενα;”,

Εισήγηση στο 3ο Διεθνές Συνέδριο για το Χιούμορ μέσα από μια Διεπιστημονική Προοπτική: “Θεωρητικές όψεις και εφαρμογές” (III Congresso Internazionale di Studi sull’Umorismo in una Prospettiva Interdisciplinare: “Aspetti teorici e applicazioni”), 27-28 Μαΐου 2011, Τμήμα Ιταλικής Φιλολογίας του Α.Π.Θ. και Πανεπιστημίο της Madeira.

“Η θεολογία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου στο πλαίσιο της θεολογίας της Καινής Διαθήκης”,

Εισήγηση στο ΙΒ ́ Συνέδριο Ορθοδόξων Bιβλικών Θεολόγων στις Σέρρες (17-19 Σεπτεμβρίου 2010) με θέμα: Ιωάννης ο Θεολόγος και Ευαγγελιστής. Θέματα εισαγωγικά, φιλολογικά, ερμηνευτικά και θεολογικά του ευαγγελίου του. Οργάνωση: Ελληνική Εταιρεία Βιβλικών Σπουδών.

«Η αγιογραφική τεκμηρίωση της περί υποστατικού φωτός θέσης από τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά. Το παράδειγμα του Β΄ Κορ 4,4.6»,

Εισήγηση στο Συνέδριο εις ιεράν μνήμην και τιμήν του αγίου ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΛΑΜΑ, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, 12-13 Μαρτίου 2011, Αίθουσα Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης.

«Θάνατος δεύτερος και/ή δισθανής και/ή θάνατος αθάνατος και/ή δεύτερος θάνατος. Διακείμενο και ιδεολογία»,

Εισήγηση στο Διατμηματικό Συνέδριο με Φορέα Διοργάνωσης τον Δήμο Θεσσαλονίκης,. Θέμα: «Στοχασμός του Θανάτου: Διεπιστημονικές προσεγγίσεις», Θεσσαλονίκη, 12-14 Δεκεμβρίου 2012.

“Dying Twice in Revelation and in Odyssey. Intertextuality and Ideology” (2012).

 

 

IV. Μεταφράσεις

 

2010

P. Gooder, (επιμέλεια), Αναζητώντας το νόημα. Μια εισαγωγή στην ερμηνεία της Καινής Διαθήκης, Εκδόσεις Π. Πουρνάρας, Θεσσαλονίκη 2010

α) Επιμελήθηκαν η Επίκουρη Καθηγήτρια Αικατερίνη Τσαλαμπούνη και ο Αναπληρωτής Καθηγητής Χαράλαμπος Ατματζίδης.

β) Μετέφρασαν η Επίκουρη Καθηγήτρια Αικατερίνη Τσαλαμπούνη, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Χαράλαμπος Ατματζίδης και οι παρακάτω Μεταπτυχιακοί Φοιτητές του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ.: Νικολέττα Γλύκα, Νικόλαος Δήμου, Γεωργία Ευσταθίου, Σοφία Ιορδανίδου, Ξανθή Μακαρατζή, π. Δημήτριος Μπακλαγής, Αγγελική Ναλτσίδου, Ιωάννης Νικολαΐδης, Ελένη Ολύμπιου, Λάμπρος Παγούνης, Ευάγγελος Παπαθεοδώρου, Αικατερίνη Παυλίδου, Ιάκωβος Σηφάκης, Ιωάννης Στυλιανίδης, Νικόλαος Φασέκας.

 


V. Βιβλιοκρισίες

 


Μόσχος Γκουτζιούδης, Καινοδιαθηκικές Μελέτες με τη Συνδρομή της Αρχαιολογίας,

εκδόσεις Μέθεξις, Θεσσαλονίκη 2012, σελ. 237.

Δελτίο Βιβλικών Μελετών, τόμος 29, Ιούλιος – Δεκέμβριος 2011, έτος 39, σ. 175-181.

O. Hofius, Exegetische Studien,

WUNT 223, Mohr Siebeck, Tübingen 2008, σελ. 365.

Δελτίο Βιβλικών Μελετών, τόμος 30, Ιανουάριος – Ιούνιος 2012, έτος 40, σ. 30-37.

 

LAST_UPDATED2